leovankoppen's Blog

Na een blogpost over single kan de volgende wel over relaties gaan. Want vandaag is het een dagje overstaan in Stavanger. Mooie camping op een mooie locatie. Het ligt aan een groot meer met omliggend park. Het wandelpad langs het meer gaat deels over de camping. Gisteren, op zondag, was het een drukte van belang. Het beeld past helemaal in mijn verhaal van eergisteren. Vandaag is het heel rustig, iedereen weer aan het werk. De camping is slim ingericht en alle voorzieningen met goede spullen zijn aanwezig. Kost wel 450 Nok/nacht, maar Noorwegen is nu eenmaal een rijk en dus ook duur land. Het is dus comfortabel bijtanken in meerdere opzichten. Vanmorgen hadden we miezer en dat is ook het vooruitzicht voor vanmiddag. Nu breekt de zon weer door en dat is wel lekker, want de temperatuur haalt de dubbele cijfers nog niet. Kachel dus maar tevoorschijn gehaald. Nu met 18 graden in de camper goed te doen.

Naar aanleiding van de blogpost van gisteren komt de vraag op of ik nog wel een nieuwe relatie wil aangaan…

Dat kan in willekeurige volgorde met een hondje en/of met een Ventje en/of met een vrouw. Klinkt nogal opportuun natuurlijk na een relatie die zo’n 55 jaar heeft stand gehouden.

Het leven als single begint te wennen, ik regel mijn zaken zelf en dat gaat me, vind ikzelf, goed af. Ik heb wel wat hulpmiddelen zoals briefjes nodig, dit om de gedachten te stroomlijnen en ook om niets te over het hoofd te zien. Dat laatste gebeurt gemakkelijk, want als single heb je niemand als controleur. Ook dat moet jezelf doen, soms een nadeel vaak ook wel een voordeel. Je bepaalt het lekker zelf. Zie het niet als een bevrijding hoor, maar soms is het wel makkelijk.

Ik beschrijf de drie relaties kort in de genoemde volgorde. Vooral om mijn gedachten te stroomlijnen in een poging een voorlopige balans op te maken.

Het lezen van het boek “Zonderhond” heeft wel een bijzondere uitwerking op me. Het beschreven gedrag van Hutsh – de naam van de hond – is zo herkenbaar en aantrekkelijk, dat zo’n maatje om me heen mijn leven wel goed zou doen, het veel rijker zou maken. Een hond is natuurlijk ook wel een zorg, elke dag weer. Met Zara liep ik bijna elke dag wel 7 tot 10 km. Voorwaarde voor een hond is dan ook dat mijn enkel straks na de operatie dit soort wandelingen aan kan. First things first! Een hondje zal op zijn vroegst aan het eind van dit jaar of volgend jaar in beeld komen.

Mocht je denken dat ik na een langdurig relatie met een vrouw nu weleens iets met een vent zou willen proberen dan is dit een misvatting. Het Ventje is een nieuwe camper waar ook mij liefde naar uitgaat. Een compacte camper die vol zit met vernuftige dingen, gebaseerd op de VW ID-Buzz. Elektrische camperen is duurzaam en in meerdere opzichten avontuurlijk.

Voorwaarde is natuurlijk het antwoord op de vraag die ik aan deze blog in deze vakantie heb gegeven. Is camperen nog leuk?

Het antwoord op deze vraag is nog niet geformuleerd en die ik houd ook de spanning er nog even in. Het avontuur dat reizen met zich meebrengt bevalt me zondermeer goed.

Een relatie met een vrouw komt ook voor in mijn gedachten, maar hoe vul je dat dan in? De gezelligheid en intimiteit van iemand om je heen is natuurlijk fantastisch. Toen Gerda ziek was hebben we daar ook wel vaak over gesproken, ze vond dat ik vooral verder moest gaan met mijn leven en als ik met een andere vrouw verder wil, moest ik dat zeker doen. Hoe dan ook zal Gerda een onderdeel zijn van die relatie. Klinkt vreemd en logisch tegelijkertijd. De invulling van zo’n relatie zal wel een puzzel worden. Wat wil je beiden uit zo’n relatie halen en wat wil je opgeven? Je hebt als pensionado’s je leven geleefd naar de mogelijkheden die je had en zoals je dat wilde.

Simpel gesteld, houdt ze wel van honden en van camperen? Cruciale vragen gezien het voorgaande betoog.

---

We gaan zien waar dat toe gaat leiden.

Weinig vakantienieuws en – foto’s in deze blogpost. Sorry!

Terugkomend op de vraag, “Is camperen nog leuk?” De onderliggende vraag is natuurlijk is camperen als single wel leuk. Dat doet me direct denken aan een Fransman die ik op een vorige camperreis in Nancy sprak in zijn camper. Die was ook in z’n eentje aan het reizen. Ik wilde hem wat vragen toen hij zat te puzzelen boven een kaart. Na het gesprekje kwam bij mij de volgende gedachte op. Moet heel anders zo in je eentje reizen, maar kan ook best leuk zijn. Ik heb er de afgelopen weken vaak aan teruggedacht. Maar ja, hij had wel een hondje bij hem. Tja…

Single camperen valt niet altijd mee, en dan bedoel ik nu even de praktische kant. Bij aankomst valt het nog wel mee hoor, manoeuvreren met en stellen van de camper gaat me inmiddels aardig af en is dus niet echt een probleem. Installeren, aansluiten etc. gaat automatisch goed, je komt er vanzelf achter als je iets vergeten bent. Bij vertrek is het totaal anders, ontkoppelen vergeet je niet gauw, maar alle ramen, deuren en laden nalopen gaat vaak fout, er is er altijd wel een die vergeet. En natuurlijk ook niets achterlaten, zoals het opstapje bij de deur of je stelblokken. Dat gebeurde in Kopenhagen toen Mieke er notabene nog bij was. Toen we er met achterwielen overheen reden bonkte het ineens… Ja en als je dat niet in de gaten hebt, dan ben je het kwijt of  moet je terug…

De afgelopen dagen heb ik Gerda natuurlijk gemist dat moge duidelijk zijn en niet alleen bij de praktische zaken uiteraard. Vanmorgen kwam ik er achter dat ik al 3 dagen vergeten ben het logboek bij te houden, daarin noteerde Gerda altijd locatie en km-stand. Nou ja er zijn ergere zaken.

Vandaag in noordelijke richting gereden, want zuidelijker kon ik immers niet. Het eerste stuk was heel veel draaien en keren, het landschap is heel gesloten door rotspartijen en water, uitlopers van de fjorden. Daarna de doorgaande weg gepakt anders ben je de hele dag aan het rijden voor zo’n 170km.

Wat me erg is opgevallen is dat de rivieren niet volstaan met water. Zou je toch mogen verwachten zo in het voorjaar. Het is hier ook al weken erg droog en vlg. Liza is er deze winter weinig sneeuw gevallen. Dat zou dan een verklaring zijn voor dit fenomeen. Klimaat!

Lekker op tijd aangekomen in Stavanger, dus nog een flinke middag voor de boeg. Even wat eten en bijkomen in de zon en in de luwte van de camper. Goed toeven. Daarna op de step naar downtown Stavanger. Veel heuvels onderweg, maar de step trekt het allemaal wel.

Hier een impressie van de stad

Mooie blauwe luchten, maar een ijzig koude wind. Bij terugkeer ben ik de camper ingedoken en de kachel aangezet om mezelf warm te krijgen. Dat is inmiddels aardig gelukt tijdens Studio sport. Want de satelliet TV werkt ook hier gewoon.

De avonden kom ik aardig door met TV, bloggen en lezen. Van Koos en Anne een zeer passend boek gekregen met de titel “Zonderhond” (ik verzin het niet!). Tragisch verhaal over een hulphond, maar zo herkenbaar, denkend aan Zara. Geweldig mooi. Ik heb nog niet uit, maar nu al ben ik sterk van mening dat er een hondje in de camper hoort. Het single reizen is dan vanzelf opgelost, maar de eerdergenoemde praktische zaken niet. Tja.. Een kleine, meer compacte camper maakt het wel eenvoudiger…

---

Noren zijn een sportief volkje. Onderweg zie je heel veel Noren actief aan het sporten, wandelen (echt als sport bedoel ik hier),  hardlopen, wielrennen, skiën op langlaufrollers. Met Lennert had ik daar al een dialoog over. Ze gaan graag naar buiten en zijn  dan heel actief, weer of geen weet. Kou bestaat niet, slechte of verkeerde kleding wel! Dat is een leuze die ze hierbij graag hanteren. Het sportmateriaal en -kleding dat ze daarbij gebruiken is van uitstekende kwaliteit. Mag wat kostendus! Sport zit ingebakken in de Noren. Ze maken er tijd voor vrij in de middag. School en werk eindigt al halverwege de middag en daarna wordt er dan ook veel gesport. Kortom het is herkenbaar en belangrijk onderdeel van de Noorse cultuur.

Omdat ik twee liberty stoelen voor Liza wilde meenemen, was er geen ruimte in de garage voor mijn (race)fiets.

Geen probleem volgens Liza, want dan lenen we er gewoon een bij de uitleen. Een soort bibliotheek, maar dan voor sportartikelen. Voor inwoners van de gemeente is dat gratis.

Dus ben ik samen met Lennert eergisteren naar de uitleen gegaan om voor mij een fiets op te halen. Nu de winter voorbij is, zijn de winter attributen naar de kelder verplaatst. Ik mocht even een kijkje nemen wat daar zoal uitgeleend kan worden.

Het uitleenconcept is ontstaan omdat scholen in Noorwegen traditioneel skidagen organiseren, en kinderen zonder eigen materiaal niet mee kunnen doen en zich buitengesloten voelen. Dat probleem wordt nu door 270 uitleenpunten door het hele land aangepakt.
Verschillende organisaties runnen deze uitleenpunten, waaronder gemeenten, veel vrijwilligersorganisaties, maar ook gewoon bibliotheken en sportclubs.

Fantastisch dat dit kan, in Nederland zijn er wel sportotheken, maar niet op deze schaal.

Op deze manier is sporten voor iedereen mogelijk en haalbaar, heel sociaal! Een bewijs hoe sport in de Noorse cultuur is ingesloten.

En zo reed ik vanmiddag met de fiets naar het meest zuidelijke puntje van Noorwegen.

---

---

1mei en dat is ook hier Dag van de Arbeid. Terwijl de discussie in NL net is losgebarsten over een verplichte vrije dag voor iedereen, is het hier al lang en breed doorgevoerd. Dat betekent een vrij (en) lang weekend voor alle Noren. Het gevolg daarvan is goed te merken op de weg. Ik heb het idee dat Oslo leegstroomt, heel veel tegenliggers op het eerste stuk en op het tweede stuk veel medestanders die ook naar de kust trekken.

Ik heb me voorgenomen om deze vakantie vooral een rustig tempo aan te houden. Dus geen stress en als ik zin heb om te stoppen dan doe ik dat, nu geen overleg of discussie ik kan het nu helemaal zelf bepalen. Een voordeel? Ach,… zucht!

De natuur is hier verder dan bij Liza, zichtbaar groenere bomen en ook is het gras al echt jong groen. Bij Liza was het gras nog in z’n wintertooi, grijzig en nauwelijks een jong groen sprietje te zien. Hier duidelijk wel.

Tijdens de rustpauze scroll ik even door het nieuws en zie de uitvaart van Jade Kops, heel indrukwekkend, de erehaag doet me aan de erehaag voor Gerda denken. Het resultaat is dikke emotie, mijn tranen blinken in de zon.

Soms is het verdriet weer daar, heel onverwacht, vooral bij herinneringen aan die intense momenten van die weken in oktober vorig jaar. Ik heb het idee dat ik toen minder verdrietig was dan nu op dit soort momenten. Wellicht was het toen  de flow, de adrenaline, ik weet het niet precies. Het is een onderdeel van de rouw. Elisabeth Kübler‑Rossi onderscheid 7 fasen van rouw, en ik ga dan op zo’n moment in 2 tellen van aanvaarding naar droefheid. 

Ik houd me meer aan het alternatieve model, van vooruitkijken en terugkijken. Dat gaat me goed af. In het alternatieve model wordt zo’n snelle wisseling van stemmingen oscillatie genoemd. Zit ik daar op zo’n rustige plek langs de E16 lekker te oscilleren!

Gelukkig zijn er lieve vrouwen om me heen die me uit de oscillatie stand halen. Melanie stuurt me als eerste een appie, hoe het alleen camperen bevalt en ik vraag aan haar hoe het wandelen van de camino haar vergaat. Gewoon even in gesprek zijn. Ze houdt me goed in de gaten, ik vind het fantastisch, zo lief.

Daarna een berichtje van nog zo’n lieve vrouw, Mieke, of ik vertrokken ben. “Jazeker”, kort antwoord op het moment dat ik door de Garmin vanwege wegwerken de verkeerde kant op gestuurd wordt en Google maps moet raadplegen.

Later weer een bericht van de volgende vrouw die me op de been houdt, Liza deelt een mooi plaatje van de omgeving waar zij op yoga retraite zit.

Ik vind het zo lief dat ze alledrie iedere keer weer op hun eigen wijze aandacht aan me schenken. Geeft me een fijn gevoel en helpt me  bij het vooruitkijken en het stopt de oscillaties. Tot zover dit eerbetoon aan drie fantastische vrouwen.

Inmiddels zit ik hier ergens in een klein gehucht aan, wat het midden houdt tussen een fjord en een baai. Het is heel druk op de camping, en ik krijg de laatste vrije plaats. Plek no. 1.

De buren maken een feestje op het dag van de arbeid met bier en Noorse Hazes imitaties en Noorse Country & Western. Dat wil je wel ontvluchten en dus ga ik de kust maar eens verkennen. Weinig liefhebbers aldaar, want er staat een strak en fris windje vanuit zee. Dat levert wel mooie plaatjes op.

Bij terugkeer is de muziek wat aangepast en dat bevalt me beter. Ik geniet in de luwte van de camper van de zon en ga aan deze blog post beginnen. Is wat lang uitgevallen deze keer. Maar ik moest het even van me afschrijven.

---

Nou ja, in de buurt van Jevnaker. Het gehucht heet eigenlijk Olum, maar dat is op geen kaart terug te vinden. Gisterenmiddag tegen 15u kwamen we aan. Hartelijke ontvangst door Liza en later door de kinderen. Heerlijk gezin, altijd gezellig en veel verhalen en discussies. Met alle verhalen die uitgewisseld moesten worden heb ik geen tijd gehad om een blog post te schrijven. Nu dus een update.

Het gaat allemaal heel gesmeerd. In totaal 1700 km gereden verdeeld over 4 rijdagen. De langste etappe was 800 km, erg lang maar heeft wel een vrije dag opgeleverd in Kopenhagen. Gisteren vanuit de Goteborg de E6 weer opgepakt en die bracht ons zonder veel drukte in Oslo. Daar was het wel even druk, maar daarna over de 4 ri. Jevnaker weer in alle rust naar Liza.

Vanmorgen in alle rust ontbijt en koffie en nog even bijkletsen en een cadeau selecteren voor Ingvars conformatie feest. Daarna om 11u  Liza en Mieke uitgezwaaid, die zijn op weg gegaan naar hun yogaretraite.

Ik heb besloten om vandaag nog even rustig aan te doen en nog een dag hier te blijven. Voor Liza maar wat klusjes gedaan zodat ze bij haar terugkeer zich wat rustiger kan voorbereiden op de festiviteiten. Ook de camper nog even een schoonmaakbeurt gegeven. Kortom rustig aan doen was het toch niet helemaal. Nu even tijd om te relaxen in de zon. Het is ongekend mooi weer, er is volop zon en ruim 20 graden. Heel uitzonderlijk. Bomen staan nog niet eens in de voorjaarsstand en nu al zo warm. Net als in NL is het hier ook lange tijd erg droog, met als gevolg dat de natuur, ondanks de temperatuur, nog geen haast maakt.

De eerste lente bloemetjes laten zich al wel zien en zien er schattig uit.

Morgen ga ik, nu in mijn eentje, verder richting Telemarken en de zuidkust. Het wordt nu ongetwijfeld anders, maar ik heb er nog steeds zin in.

Eigenlijk begin ik nu pas aan mijn missie, “is camperen nog leuk?”

---

Nog even afgerekend met de campingbaas van Urban Camp in Kopenhagen, prima plek voor een bezoek aan de stad. Aardige kerel die op een slimme manier goed geld weet te verdienen op een oud industrie terrein.

Binnen een kwartiertje rijden we de tunnel in onder de Oresund die Denemarken verbindt met Zweden. De Denen wilde kennelijk een tunnel terwijl de Zweden een brug wilden. Het  resultaat is een gemixte oeververbinding tussen beide landen met halverwege een kunstmatig eiland anders lukt het niet om droog uit de tunnel te komen.

Zuid Zweden is net als Nederland erg plat en heel rustig. De route is simpel zo’n kleine 300 km over E6 naar Goteborg. Onderweg weinig schokkende zaken te melden. Halverwege een coffeebreak bij McDonalds. Fucking good Coffee by the way! ☕ Ter plekke en onderweg gezellig gekeuvel met Mieke over van alles en nog wat. Ze is echt heel gezellig na een goede nacht slapen!

De geselecteerde camperplaats is nog niet open, dan maar naar de volgende waar meer dan  voldoende plek is. De kosten moeten voldaan worden via een parkeer app van de stad Goteborg. Dat valt niet mee als het Engels ineens verandert naar het Zweeds. Nou ja, na enig geduldig klooien is het gelukt.

Bij het binnenrijden van de stad zien we overal elektrische steppen rijden, te huur of in eigen beheer. Wat een teleurstelling, dachten we de blitz te kunnen maken door samen op de step door de stad scheuren blijkt het tegendeel en conformeren we ons juist aan het reguliere gedrag in deze stad. Bizar! Lastige bijkomstigheid zijn de steile heuvels in de stad. Dat kan de step niet aan met zo’n 150 kg op de plank.

Dikke pret, zonder al te grote risico’s. Handige manier om in korte tijd de stad te leren kennen. Ik heb deze keer meer gezien dan in 2019, maar toen liepen we wel met Zara door deze stad.

Dezer dagen ook weer het fenomeen ervaren van de voortgang van de lente. Ik heb daar vaak over geschreven toen we in de VS en in Griekenland waren. Hier in Zweden zijn de bomen nog niet uitgelopen en het gras nog nauwelijks groen, de lente is nog maar net in het stadium van ontwaken. In de stad met meer luwte en warmte is het al iets verder dan in het open land. De foto hieronder getuigd ervan.

Na het genot van zon en een biertje op het terras genoten van “fucking good pizza” (citaat van de tekst op de achterkant van het shirt van de eigenaar. Geweldige leuk kerel. Een must go, om daar naar toe te gaan als je in Zweden bent.

Aardig detail, Mieke schrijft een recensie op Google en gebruikt daarbij de tekst van zijn shirt, maar de recensie wordt geweigerd, waarschijnlijk door gebruik van het woord fucking. Nou ja zeg. 👎

Als we tot onze eigen verbazing vanaf de andere kant de parkeerplaats oprijden zetten we toch maar even de kachel aan als we in de camper zijn. Al steppend door de stad in het vroege voorjaar kan je toch behoorlijk afkoelen!

Morgen zitten we lekker warm bij Liza, de temperatuur in Jevnaker loopt de komende dagen op tot boven de 20 graden.

---

Gisteravond waren we te moe van de reis om de stad te gaan bezoeken, dus vandaag de wandelschoenen aangetrokken en op fiets (!) de stad ingetrokken. De camperplaats is op redelijke rijafstand van het centrum en alle bezienswaardigheden. De gehuurde fiets betekent dat de nieuwe step nog even in de garage blijft. Die gaan we morgen uitproberen in Goteborg. Die plaatjes houden jullie dus te goed.

Kopenhagen is van origine een havenstad met veel industrie aan het water. Die relatief kleinschalige logistiek en product locaties zin net zoals in andere havensteden verhuist naar grote container- en productielocaties. De vrijkomende ruimte is nu opnieuw ingericht volgens een saneringsplan dat al zo’n 35 jaar geleden is opgesteld en is gebaseerd op een 75 jarig oud “vingerplan”, de vingers zijn stroken bebouwing met daar tussen groene stroken. Bij de sanering van de havens is ook veel aandacht besteed aan mobiliteit. Dat heeft geresulteerd in veel goede verbindingen via metro, fiets en te voet.

Een ander groot verschil met de Nederlandse fietsers is daarbij: geen fatbikes, nauwelijks e-bikes en basic stalen fietsen zonder poespas, hooguit een klein stalen boodschapmandje voorop. Daarnaast trappen ze enorm door, ik schat in dat ze menig e-biker uit NL voorbij gaan. De fietsroutes zijn talrijk, vaak ook autovrij en in de gesaneerde wijken aan het waterfront gelardeerd met schitterende fietsbruggen.

Als je van architectuur houdt is Kopenhagen een must see. Mooie appartementencomplexen, klein en groot zijn fraai afwisselend langs het water opgetrokken. Bij de bouw is afgesproken dat 25% sociale woningbouw is. Daarbij zijn ook tal van gemeenschappelijke faciliteiten beschikbaar zoals een zwembad in de haven, sauna’s op een ark, plaatsen om te zonnen en locaties waar je kano’s of roeiboten kan huren. Kortom: Kopenhagen combineert stedenbouwkundige ambitie, sociale rechtvaardigheid, klimaatdoelen en slimme publiek-private financiering tot een model dat wereldwijd als voorbeeld dient. Wellicht dat Amsterdamse en Rotterdamse gemeentebesturen hier een kijkje hebben genomen, maar voor mij is Kopenhagen de onbetwiste winnaar.

Natuurlijk is er ook een oude stadshart en uiteraard zijn we ook daar geweest. De iconische gekleurde huizen bij Nyhavn.

De kerk op het oude bastion en het enorme park met daarin het Rosenborg kasteel.

Eigenlijk is het bezoek in een dag een schande, want er is ook in de verschillende musea vast ook nog veel moois voor verscholen gebleven. Wellicht dan bij een volgende gelegenheid, de stad is echt schitterend en verdient een vervolg. Dan via een citytrip of toch weer met een campertje, misschien wel een Ventje!

Dat zou ook zomaar kunnen!

---

Een hit van Kraftwerk (1974), maar vandaag het thema van de dag. Om 6u wakker en om half zeven eruit, want Mieke kan elk uurtje van goed slapen heel goed gebruiken. Plan voor vandaag was direct vertrekken en voor het ontbijt al de nodige km’s maken richting Kopenhagen. De beloning was daar al direct toen ik naar buiten ging om de camper te ontkoppelen van het net.

Gisteravond na het eten, toen Mieke al vertrokken was om de nodige slaap in te kunnen halen, nog een tijdje met Marjet zitten kletsen. Gewoon een fijn lotgenotengesprek, dat ons beiden verder helpt. Tenslotte geldt, “Delen is helen”. Geesteren is een vaste pleisterplaats geworden van onze/mijn camperreizen. Pleisteren is eigenlijk ook helen! Daarom Marjet beloofd ook eind mei in de terugreis weer te komen pleisteren.

Exact om 7uur reden we weg uit Geesteren, geen mens te bekennen in de mooi mistige wijde omtrek. Op naar de file bij de grens, want Duitsland heeft grenscontroles ingericht. Mijns inziens een twijfelachtig uitvloeisel van symboolpolitiek. Tal van waarschuwingen  voor filevorming richting grens deden ons het ergste vrezen. Voeg daarbij de Deutsche grundlichkeit als het gaat om controleren en je  begrijpt dat we met spanning in al onze ledematen richtung Deutschland fahrten. De hele weg was afgezet en via een omgebouwde raststatte kwamen we aan bij de controlepost.

We werden verzocht rechts aan te houden en met wat slaom rijden kwamen we langs bij een provisorisch ingerichte post zonder controleurs. Das war alles! Geen checks geen paspoort inleveren, geen stempels, niets van dit alles. Teleurgesteld zijn we de Autobahn opgereden und sofort fahren gehen. Via Bremen, Hamburg, Flensburg bereikten was zonder al te veel oponthoud de Deense grens. Lekker ouderwets scheurden we in volle vaart ene Schengen land uit en het andere Schengen land in, zoals het destijds ook in Schengen bedoeld was. 

Denemarken heeft veel en prima rustplaatsen onderweg dus moet je er gebruik van maken.

En daarna kun je weer gaan! Op weg naar Kopenhagen, via de lange brug over de Store Belt, die de eilanden Funen en Sjaelland met elkaar verbindt. Vandaag wederom door mij gesponsord voor het bedrag van €48,19. Flink bedrag voor zo’n grijze kolos. In Rotterdam doen ze het bij de Zwaan goedkoper en die is ook nog mooier.

Om half zes in Kopenhagen, het is gelukt! De camperplek heeft alle voorzieningen, zelfs fietsen voor een sightseeing morgen, maar ligt wel in een troosteloze omgeving. Zien we toch weinig van, want 900km op een dag maakt een mens vermoeid, dus op tijd in bed.

---

Onze laatste grote reis met de camper was in 2024, een fantastische reis door Griekenland. Wat mij betreft de beste camperreis die we ooit gemaakt hebben. Daarna ging het helemaal fout. Even het geheugen opfrissen. In het najaar van 2024 hadden we Noord-Spanje op het oog, maar bij Antwerpen moesten we die reis afbreken vanwege problemen met de camper. De motor verstikte zichzelf met de uitlaatgassen omdat de er een terugkoppelklep bleef hangen. Spanje en de camper maar snel vergeten en met de fiets lekker ouderwets door Nederland getoerd. Die reis is in de blog nog wel terug te lezen.

De laatste serie blog posts waren over ons bezoek aan Cuba. Een heel bijzonder land, Muziek, salsa, oude auto’s, mooie kusten, vriendelijke mensen, maar heel arm. In die blog schreef ik al dat het land ten dode was opgeschreven omdat er er nauwelijks economische activiteit is. De belangrijkste bron van inkomsten, het toerisme, ligt sinds de Covid epidemie aardig op z’n gat. Inmiddels, ruim een jaar later, probeert die rare man uit de VS het land het laatste zetje te geven dat het land in de afgrond doet storten. Het einde van het Castro communisme lijkt nabij.

Na die Cuba reis is het bij ons ook helemaal fout gegaan. De diagnose kanker zet je leven op z’n kop. Vandaag exact een jaar geleden kregen we te horen dat Gerda nooit meer beter zou worden en dat het medisch behandelplan de leidraad voor ons leven zou gaan worden. Dat heeft slechts 6 maanden mogen duren, een hele moeilijke periode waarin je elkaar overeind probeert te houden tegen alle twijfels in. Tot op de laatste dag van haar leven (6-10-25) was Gerda positief, sterk en hoopvol en na de onheilstijding restten nog slechts 5 uur, dat waren ook de meest bizarre uren van de ruim 50 jaar die we samen hebben doorgebracht. Ik ga daar nu hier niet over uitweiden, wellicht komen frasen van die avond later in de blog nog wel weer ter sprake.

Feit is dat ik inmiddels een half jaar verder ben, verdrietige en emotionele momenten steken op de gekste momenten de kop weer op. Ik accepteer het, probeer het niet weg te drukken, maar ben vooral bezig mijn leven opnieuw uit te vinden. Leuke en nuttige dingen doen waar ik energie van krijg. Dat gaat me steeds beter af, vind ikzelf en krijg ik ook terug van familie vrienden en kennissen. Het is ook de opdracht die Gerda mij gaf in die laatste uren. “Ga door met je leven, dat gaat jou lukken, ik twijfel er niet aan!”. Dat probeer ik nu dus. Dat is mijn missie geworden!

Deze camperreis naar Noorwegen, die morgen van start gaat, is een nieuwe fase in mijn missie.

Is camperen nog leuk?

in je eentje, zo zonder Gerda. Het wordt zonder twijfel lastig, ook vanuit praktische zaken. Alleen het inpakken van de camper al, was een hele opgave. Het mentale aspect wordt zonder twijfel nog lastiger. Het delen van je belevenissen, je gevoelens, de intimiteit en gezelligheid zullen enorm gemist worden. Wat staat daar tegenover? Ik ga het ontdekken!

In de volgende blogposts kun je meelezen hoe het antwoord op de vraag gevormd zal gaan worden.

Als er ergens in de wereld een multiculturele samenleving vredig samenleeft dan moet het wel hier in Cuba zijn. De Cubaanse bevolking is een samenstelling van de kolonisten uit met name Spanje, maar ook wat Fransen en Duitsers, een grote groep tot slaaf gemaakten zwarte mensen voornamelijk afkomstig uit Nigeria en Congo en een kleine groep van oorspronkelijke bewoners afkomstig uit Zuid en Midden Amerika waaronder de Taino stam.

Deze totaal verschillende bevolkingsgroepen zijn inmiddels al behoorlijk vermengd en naar ik begrepen heb is er geen sprake van racisme of discriminatie. Een land dus vol import van rassen en culturen en zonder vooroordelen met elkaar samenleeft.

Wat valt er verder op als je de Cubanen observeert of beoordeelt? Hier een uitgebreide samenvatting.

De mensen zijn zeer vriendelijk, de gastheren en gastvrouwen waren stuk voor stuk hele lieve en zorgzame mensen. Deden er alles aan om het naar de zin te maken. Bij de meeste Casa’s was er vaak ook sprake van een vrouw die voor het ontbijt of mogelijk het diner zorgden. Ook zij waren heel vriendelijk en servicegericht. In veel gevallen waren ze niet de Engelse taal machtig, maar dat maakte de situatie alleen maar leuker.

In de ochtend zijn de Cubanen allemaal al vroeg op straat te vinden, op zoek naar de dagelijkse levensbehoeften. En helaas die zijn nogal spaarzaam. Dus zie ’s morgens rijen voor een winkel of stalletje staan. Voor brood, voor vlees of vis. Of voor geld! Ook bij de bank of bij de spaarzame geldmaat zie lange rijen wachtende mensen. Het maakt op mij wel een trieste indruk.

Hier zijn geen grote AH’s of Jumbo’s met een enorme sortering van dagelijkse producten, maar hier vind je heel gerichte aanbieders. Een leverancier voor brood, een voor groente, een voor fruit, een voor vis, etc.en die komen allemaal gewoon naar je toe, met een handkar gaan ze door de straten. Als je in een grote (staats) winkel komt zie je vooral veel van hetzelfde. Heel veel flessen rum, maar geen flessen water, heel veel pakken sapjes en blikjes bier en daarnaast ook heel veel lege schappen. Triest beeld. Nog triester als je in een farmacie naar binnen kijkt, daar is de leegte troef. Aan medicamenten is een groot tekort, arme mensen spreken toeristen aan met de vraag of je aspirine of paracetemol over hebt. Wij waren van tevoren geïnstrueerd en hadden dus een klein dozijn meegenomen om te kunnen uitdelen.

Over wonen. Cubanen wonen vooral op of aan de straat. ’s Avonds als ze thuis zijn zitten ze in de deuropening op de stoep en maken een praatje met zij‐ of overburen, of zitten (ja ook hier dus) op hun smartphone! Dat laatste past volgens mij eigenlijk helemaal niet bij de Cubaanse cultuur. De mensen met een wat groter huis zitten op hun veranda en dan is de stoel waarin ze zitten een schommelstoel. Die zijn hier onderdeel van de cultuur: heb je een veranda dan staan daar een ov twee schommelstoelen.

Overigens is het zitcomfort van de gemiddelde stoel in Cuba belabberd. Stoelen op terrassen in de stad, maar ook schommelstoelen zijn vaak uitgevoerd in gietstaal en een kussen is er echt niet te vinden. Ook stoelen binnen in de restaurants zijn van hout en de leuning is kaarsrecht, ook daar houd je het niet zo lang uit.

Is het het communistische systeem of is het de caraibische mentaliteit dat de Cubanen een bijna lethargisch indruk maken. Als ik een vergelijking maak met bijvoorbeeld het Indonesisch volk dan zijn er wel wat overeenkomsten zoals het klimaat en de levensstandaard, maar bij Indonesiërs zie je toch veel meer ambities en actief gedrag. Van het communisme is bekend dat de prikkel om meer inzet te vertonen wordt weggenomen, wellicht is dat toch de belangrijkste reden.

De Cubanen zijn natuurlijk kampioen in duurzaamheid! Nergens ter wereld zie je dat de oude spullen in stand gehouden of hergebruikt worden als hier. Bovenal in de lijst staat natuurlijk de “classic cars”, maar ook de ossenkar, paard en wagen in talloze uitvoeringen zie je hier volop. In sommige steden is wel veel gemotoriseerd verkeer, maar in een stad als Santiago de Cuba was er heel weinig verkeer. Geen geparkeerde auto’s en iedereen wandelt over straat. Heel gezellig allemaal.

Hier in de oude binnenstad van Habana waar onze Casa is, zie je ook weinig auto’s rijden. Veel fietstaxi’s die je door de binnenstad kunnen brengen. Buiten Habana is wel wat meer gemotoriseerd verkeer. De straten hier in de oude stad zijn erg smal en erg slecht van kwaliteit. Daarnaast staan er op bepaalde straathoeken een soort van containers opgesteld voor het vuilnis. Het probleem is echter dat die niet frequent geleegd worden waardoor er zich een enorme vuilnisbelt ontwikkelt met alle gevolgen vandien. Geen Cubaan die zich daar druk om lijkt te moeten maken. De straat wordt smerig en daardoor ontstaat er ook veel zwerfvuil. Soms zie je een vlijtige Cubaanse de stoep en soms ook de straat schoonmaken.

Tenslotte de muziek en de dans. De spirit van Cuba. Volgens mij de verbindende factor in de samenleving. In alle variaties, van het aloude quantanamera tot aan de moderne gangster rap. De ritmes van Cuba zijn fascinerend. Voor mij ook een belangrijk motivator om er een keer naar toe te gaan. Daar heb ik ook zeker volop van genoten.

Al met al vind ik Cuba een heel bijzonder land, een land dat heel veel rijkdom heeft gekend, zeker hier in Habana. Echt plaatjes van gebouwen en dito gevels, maar hoelang blijft dit nog overeind. Er staat heel veel bouwval tussen en er wordt heel weinig gerenoveerd. De infrastructuur kraakt in alle voegen, uitval van energie, slechte wegen, openbaar vervoer is krakkemikkig, etc.   Dat lijkt niet zo lang meer goed te kunnen gaan.

---

Maar ja het land heeft geen geld, er zijn geen grote verdiensten uit industrie of landbouw, terwijl het klimaat en er op deze vruchtbare bodem toch heel veel mogelijk zou moeten zijn. Daar heb je echter investeerders voor nodig en die komen niet uit het eigen volk, dat moet uit het buitenland komen. En dat staat het communistisch regiem echter niet toe. Kortom het land heeft een groot probleem dat onoplosbaar lijkt. Het land zit in een neerwaartse spiraal en de grote vraag is hoe dat te doorbreken.

---