Als er ergens in de wereld een multiculturele samenleving vredig samenleeft dan moet het wel hier in Cuba zijn. De Cubaanse bevolking is een samenstelling van de kolonisten uit met name Spanje, maar ook wat Fransen en Duitsers, een grote groep tot slaaf gemaakten zwarte mensen voornamelijk afkomstig uit Nigeria en Congo en een kleine groep van oorspronkelijke bewoners afkomstig uit Zuid en Midden Amerika waaronder de Taino stam.
Deze totaal verschillende bevolkingsgroepen zijn inmiddels al behoorlijk vermengd en naar ik begrepen heb is er geen sprake van racisme of discriminatie. Een land dus vol import van rassen en culturen en zonder vooroordelen met elkaar samenleeft.
Wat valt er verder op als je de Cubanen observeert of beoordeelt? Hier een uitgebreide samenvatting.
De mensen zijn zeer vriendelijk, de gastheren en gastvrouwen waren stuk voor stuk hele lieve en zorgzame mensen. Deden er alles aan om het naar de zin te maken. Bij de meeste Casa’s was er vaak ook sprake van een vrouw die voor het ontbijt of mogelijk het diner zorgden. Ook zij waren heel vriendelijk en servicegericht. In veel gevallen waren ze niet de Engelse taal machtig, maar dat maakte de situatie alleen maar leuker.
In de ochtend zijn de Cubanen allemaal al vroeg op straat te vinden, op zoek naar de dagelijkse levensbehoeften. En helaas die zijn nogal spaarzaam. Dus zie ’s morgens rijen voor een winkel of stalletje staan. Voor brood, voor vlees of vis. Of voor geld! Ook bij de bank of bij de spaarzame geldmaat zie lange rijen wachtende mensen. Het maakt op mij wel een trieste indruk.
Hier zijn geen grote AH’s of Jumbo’s met een enorme sortering van dagelijkse producten, maar hier vind je heel gerichte aanbieders. Een leverancier voor brood, een voor groente, een voor fruit, een voor vis, etc.en die komen allemaal gewoon naar je toe, met een handkar gaan ze door de straten. Als je in een grote (staats) winkel komt zie je vooral veel van hetzelfde. Heel veel flessen rum, maar geen flessen water, heel veel pakken sapjes en blikjes bier en daarnaast ook heel veel lege schappen. Triest beeld. Nog triester als je in een farmacie naar binnen kijkt, daar is de leegte troef. Aan medicamenten is een groot tekort, arme mensen spreken toeristen aan met de vraag of je aspirine of paracetemol over hebt. Wij waren van tevoren geïnstrueerd en hadden dus een klein dozijn meegenomen om te kunnen uitdelen.
Over wonen. Cubanen wonen vooral op of aan de straat. ’s Avonds als ze thuis zijn zitten ze in de deuropening op de stoep en maken een praatje met zij‐ of overburen, of zitten (ja ook hier dus) op hun smartphone! Dat laatste past volgens mij eigenlijk helemaal niet bij de Cubaanse cultuur. De mensen met een wat groter huis zitten op hun veranda en dan is de stoel waarin ze zitten een schommelstoel. Die zijn hier onderdeel van de cultuur: heb je een veranda dan staan daar een ov twee schommelstoelen.
Overigens is het zitcomfort van de gemiddelde stoel in Cuba belabberd. Stoelen op terrassen in de stad, maar ook schommelstoelen zijn vaak uitgevoerd in gietstaal en een kussen is er echt niet te vinden. Ook stoelen binnen in de restaurants zijn van hout en de leuning is kaarsrecht, ook daar houd je het niet zo lang uit.
Is het het communistische systeem of is het de caraibische mentaliteit dat de Cubanen een bijna lethargisch indruk maken. Als ik een vergelijking maak met bijvoorbeeld het Indonesisch volk dan zijn er wel wat overeenkomsten zoals het klimaat en de levensstandaard, maar bij Indonesiërs zie je toch veel meer ambities en actief gedrag. Van het communisme is bekend dat de prikkel om meer inzet te vertonen wordt weggenomen, wellicht is dat toch de belangrijkste reden.
De Cubanen zijn natuurlijk kampioen in duurzaamheid! Nergens ter wereld zie je dat de oude spullen in stand gehouden of hergebruikt worden als hier. Bovenal in de lijst staat natuurlijk de “classic cars”, maar ook de ossenkar, paard en wagen in talloze uitvoeringen zie je hier volop. In sommige steden is wel veel gemotoriseerd verkeer, maar in een stad als Santiago de Cuba was er heel weinig verkeer. Geen geparkeerde auto’s en iedereen wandelt over straat. Heel gezellig allemaal.
Hier in de oude binnenstad van Habana waar onze Casa is, zie je ook weinig auto’s rijden. Veel fietstaxi’s die je door de binnenstad kunnen brengen. Buiten Habana is wel wat meer gemotoriseerd verkeer. De straten hier in de oude stad zijn erg smal en erg slecht van kwaliteit. Daarnaast staan er op bepaalde straathoeken een soort van containers opgesteld voor het vuilnis. Het probleem is echter dat die niet frequent geleegd worden waardoor er zich een enorme vuilnisbelt ontwikkelt met alle gevolgen vandien. Geen Cubaan die zich daar druk om lijkt te moeten maken. De straat wordt smerig en daardoor ontstaat er ook veel zwerfvuil. Soms zie je een vlijtige Cubaanse de stoep en soms ook de straat schoonmaken.
Tenslotte de muziek en de dans. De spirit van Cuba. Volgens mij de verbindende factor in de samenleving. In alle variaties, van het aloude quantanamera tot aan de moderne gangster rap. De ritmes van Cuba zijn fascinerend. Voor mij ook een belangrijk motivator om er een keer naar toe te gaan. Daar heb ik ook zeker volop van genoten.
Al met al vind ik Cuba een heel bijzonder land, een land dat heel veel rijkdom heeft gekend, zeker hier in Habana. Echt plaatjes van gebouwen en dito gevels, maar hoelang blijft dit nog overeind. Er staat heel veel bouwval tussen en er wordt heel weinig gerenoveerd. De infrastructuur kraakt in alle voegen, uitval van energie, slechte wegen, openbaar vervoer is krakkemikkig, etc. Dat lijkt niet zo lang meer goed te kunnen gaan.
Maar ja het land heeft geen geld, er zijn geen grote verdiensten uit industrie of landbouw, terwijl het klimaat en er op deze vruchtbare bodem toch heel veel mogelijk zou moeten zijn. Daar heb je echter investeerders voor nodig en die komen niet uit het eigen volk, dat moet uit het buitenland komen. En dat staat het communistisch regiem echter niet toe. Kortom het land heeft een groot probleem dat onoplosbaar lijkt. Het land zit in een neerwaartse spiraal en de grote vraag is hoe dat te doorbreken.
